İşçilik Alacağı Hesaplama 2026: Kıdem, İhbar, Fazla Mesai, UBGT, Hafta Tatili ve Yıllık İzin

Bir iş ilişkisi sona erdiğinde ya da devam ederken, işçinin hak edip de alamadığı birçok alacak kalemi bir arada gündeme gelebilir: kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, resmi/dini tatil (UBGT) ücreti, hafta tatili ücreti ve kullanılmayan yıllık izin ücreti. Bu kalemlerin her biri farklı bir kanun maddesine, farklı bir hesaplama yöntemine ve farklı bir vergi rejimine tabidir — bu yüzden "toplam ne kadar alacağım var" sorusunun cevabı, tek bir formülle değil, altı ayrı hesabın bir araya getirilmesiyle bulunur. Kotan & Gökce Hukuk Bürosu olarak hazırladığımız hesaplama aracı, bu altı kalemi tek ekranda, fesih sebebinize göre hak durumunuzu otomatik değerlendirerek ve 2026 yılının gerçek kademeli gelir vergisi tarifesine göre hesaplar. Aşağıdaki rehber, hem aracın nasıl çalıştığını hem de her bir alacak kaleminin dayandığı mevzuatı bir arada sunuyor.

1. İşçilik Alacağı Nedir?

"İşçilik alacağı", bir işçinin çalışması karşılığında hak ettiği ancak işveren tarafından ödenmeyen tüm parasal hakları kapsayan genel bir terimdir. En sık gündeme gelen işçilik alacakları; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, resmi/dini tatil (UBGT) ücreti, hafta tatili ücreti ve kullanılmayan yıllık izin ücretidir. Bu alacaklar iş sözleşmesi devam ederken de (örneğin ödenmeyen fazla mesai) veya sözleşme sona erdiğinde de (kıdem, ihbar, kullanılmayan izin) talep edilebilir.

2. Kıdem Tazminatı

1475 sayılı (mülga) İş Kanunu'nun, 4857 sayılı Kanun'un geçici m.6 atfıyla yürürlükte tutulan 14. maddesine göre, en az 1 yıl çalışmış ve kanunda sayılan sebeplerden biriyle sözleşmesi sona eren işçiye, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bu tutar, fesih tarihindeki güncel tavanı aşamaz (2026'nın 2. yarısı için 73.729,87 TL). Kıdem tazminatı yalnızca binde 7,59 damga vergisine tabidir; gelir vergisi ve SGK primi kesilmez.

3. İhbar Tazminatı

İş Kanunu'nun 17. maddesine göre, belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, çalışma süresine göre değişen bir bildirim (ihbar) süresine uymak zorundadır. Bu süreye uyulmadan yapılan fesihlerde, bildirim süresi kadar ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir:

İhbar tazminatı, kıdem tazminatının aksine gelir vergisi istisnasından yararlanmaz; hem gelir vergisi hem damga vergisi kesilir, ancak SGK primine tabi değildir.

4. Fazla Mesai Ücreti

İş Kanunu'nun 41. maddesine göre, haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Haftalık çalışma süresinin sözleşmeyle kısaltıldığı işyerlerinde, 45 saate kadar olan ek çalışmalar ise "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve normal saat ücretinin yalnızca %25 fazlasıyla ödenir. Bu ayrım sıkça gözden kaçırılır ve iki farklı çalışma türü birbirine karıştırılır.

Saatlik ücret, genellikle aylık giydirilmiş brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (haftalık 45 saat × 4,33 hafta ≈ 225 saat/ay). Fazla mesai ücreti de normal ücret sayıldığından SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir.

5. UBGT (Resmi/Dini Tatil) Ücreti

İş Kanunu'nun 47. maddesine göre, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) günlerinde işçi çalışmasa dahi bir günlük ücrete hak kazanır. Bu günlerde fiilen çalışılırsa, çalışmasa da hak edilen ücretin yanında ayrıca bir günlük ücret daha ödenmesi gerekir. Aylık maaşlı bir çalışan için bu, o ayki normal maaşının üstüne ek olarak talep edilebilecek bir yevmiye anlamına gelir.

6. Hafta Tatili Ücreti

İş Kanunu'nun 46. maddesine göre işçiye haftada en az 24 saat kesintisiz dinlenme (hafta tatili) hakkı tanınır ve bu gün için de ücret ödenir. Hafta tatilinde çalışılması halinde, UBGT'ye benzer şekilde, normalde hak edilen ücretin yanında ilave bir yevmiye daha ödenmesi gerekir. Hafta tatilinde çalışma, aynı zamanda o haftaki toplam çalışma süresini de etkileyeceğinden, fazla mesai hesabıyla birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

7. Yıllık İzin Ücreti

İş Kanunu'nun 53-59. maddeleri, hizmet süresine göre kademeli bir yıllık ücretli izin hakkı öngörür:

Bu izinler kullanılmazsa sonraki yıllara devreder. İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan tüm izinlerin ücrete çevrilmesi talep edilebilir (m.59). Yıllık izin ücreti hesabında da giydirilmiş brüt ücret esas alınır.

8. Giydirilmiş Ücret Kavramı

Kıdem tazminatı başta olmak üzere yukarıdaki alacak kalemlerinin çoğunda, hesaplamaya esas alınan ücret yalnızca çıplak maaş değil, "giydirilmiş ücret"tir: çıplak ücrete, düzenli ve süreklilik arz eden yan ödemelerin (yol, yemek, düzenli ikramiye/prim, aile yardımı vb.) eklenmesiyle bulunur. Yıllık izin ücreti, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT ücretleri gibi kalemler ise bu geniş tanımdan istifade eder — sadece kıdem tazminatına özgü değildir.

9. 2026 Gelir Vergisi Tarifesi ve Kademeli Hesap

Türkiye'de ücret gelirleri, sabit bir oranla değil, kademeli (artan oranlı) bir tarifeyle vergilendirilir. Gelir arttıkça, sadece o dilimi aşan kısım daha yüksek oranla vergilenir — tüm gelir en üst dilimin oranına tabi olmaz. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesi uyarınca, 2026 yılı ücret gelirleri için tarife şu şekildedir:

Burada kritik kavram kümülatif matrahtır: yıl içinde o ana kadar biriken toplam vergi matrahı, hangi dilimde bulunulduğunu belirler. Yılın başında düşük dilimde olan bir işçi, yıl ilerledikçe -örneğin yüksek bir kıdem/ihbar ödemesiyle- daha yüksek bir dilime geçebilir. Aracımız, bu yılki kümülatif matrahınızı biliyorsanız bunu dikkate alarak, bilmiyorsanız sıfırdan başlayarak hesaplama yapar.

10. Asgari Ücret Gelir Vergisi İstisnası

2022 yılından itibaren uygulanan bir düzenlemeyle, ücretlilerin gelir vergisi matrahından, o ayki brüt asgari ücrete isabet eden kısım kadar bir tutar vergiden istisna tutulur. 2026 yılı için brüt asgari ücret 33.030,00 TL, buna karşılık gelen aylık gelir vergisi matrahı (SGK ve işsizlik sigortası primleri düşüldükten sonra) yaklaşık 28.075,50 TL'dir.

11. Delil ve İspat Yükü

Fazla mesai, UBGT ve hafta tatili alacaklarında, bu çalışmaların gerçekten yapıldığının ispatı büyük önem taşır. İspat genellikle puantaj kayıtları, işyeri giriş-çıkış kayıtları, tanık beyanları veya bordrolardaki tahakkuklarla yapılır. Yazılı delil bulunmayan hallerde işçi beyanına dayalı tanık anlatımları da dikkate alınabilir, ancak mahkeme genellikle makul bir hakkaniyet indirimi uygulayarak talep edilen miktarı bir miktar aşağı çeker. Bu nedenle bu üç kalemde hesaplanan tutarlar, dava sürecinde delil durumuna göre değişebilir.

12. Zamanaşımı ve Arabuluculuk

Kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, UBGT, hafta tatili ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca 5 yıldır. İşçilik alacaklarına ilişkin davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; arabuluculukta geçen süre zamanaşımı süresine dahil edilmez.

13. Pratik Hesaplama Örnekleri

14. Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Fesih sebebi yalnızca kıdem ve ihbarı etkiler: Fazla mesai, UBGT, hafta tatili ve yıllık izin ücreti, nasıl ayrıldığınızdan bağımsız olarak talep edilebilir.
• Net tutar kümülatif matraha duyarlıdır: Yıl içinde başka gelirleriniz varsa, gerçek net tutar aracın öngördüğünden farklı çıkabilir.
• Fazla mesai/UBGT/hafta tatilinde delil belirleyicidir: Yazılı kayıt yoksa mahkeme hakkaniyet indirimi uygulayabilir.
• Giydirilmiş ücreti eksiksiz girin: Yol, yemek, düzenli ikramiye gibi kalemleri unutmak, tüm hesaplamaları eksik çıkarır.
• Zamanaşımı işlemeye devam eder: Fesihten (veya alacağın doğduğu tarihten) itibaren 5 yıl içinde harekete geçilmesi önerilir.

15. Mevzuat ve Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu — m.17 (ihbar), m.41 (fazla mesai), m.46 (hafta tatili), m.47 (UBGT), m.53-59 (yıllık izin)
• 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu — m.14 (kıdem tazminatı)
• 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu — kıdem tazminatı tavanının dayanağı
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — m.25/7 (kıdem istisnası), m.103 (tarife)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — zorunlu arabuluculuk, 5 yıllık zamanaşımı
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) — güncel gelir vergisi tarifesi

16. Sıkça Sorulan Sorular